Ballet is niet alleen voor de elite

Gisteren mijn dochter en mijzelf getrakteerd op een balletvoorstelling van het Nationaal Ballet in de Stopera (Muziektheater) in Amsterdam. Ik had kaartjes besteld via internet, nog geen 30 euro p.p. voor een hele avond spektakel van de hoogste orde. Een koopje voor de liefhebber die voor mindere kwaliteit in het buitenland terecht kan voor veel meer geld. Het is bijna ongelooflijk dat je voor deze prijs een compleet orkest met 45 of meer musici krijgt voorgeschoteld, het Holland Symfonia, bovenop het wereldvermaarde balletgezelschap van zo'n 80 dansers. En dan heb ik nog niet alle technici en personeel meegerekend die achter de schermen hun vaardigheden uitoefenen.

Gelukkig zijn deze mensen niet wegbezuinigd, maar ik vraag me terdege af waar het publiek bleef want de zaal was maar voor 60 à 70% gevuld. Een nachtmerrie voor de directie van het theater en de staf, waarschijnlijk. Wat is de oorzaak dan?
Is dans niet populair, soms? Afgaande op de vele dansprogramma's op tv lijkt dat in ieder geval niet de reden. Klassiek ballet, is dat uit de mode? Het is natuurlijk moeilijk vast te stellen of dat het geval is. De een na laatste keer dat ik een balletvoorstelling bezocht, enige jaren geleden, was de voorstelling uitverkocht.
Zou het dan aan de programmering liggen? Het is een mogelijkheid. In de krant kreeg deze voorstelling: Carmen-Paquita-Bolero, 3 sterren uit 5. Geen hoge score. Het is wel een voorstelling bestaande uit 3 delen, wat inhoudt dat misschien een deel van het programma bij sommigen minder interesse zal opwekken.
Anderzijds zal de economische recessie meespelen. We zien dat echter niet in alle kunst- en cultuurevenementen terug. Wellicht dat ballet toch een soort uitgaansevenement is wat toegeschreven wordt aan de elite? TEN ONRECHTE!

Hoe het ook zij, de Spaanse voorstelling (die niet echt 100% Spaans was, overigens) was de moeite dubbel en dwars waard. Mijn dochter heeft er zelfs van genoten, en neem van mij aan, dat wil wat zeggen. Het eerste deel is de wat gedateerde Paquita van Marius Petipa, een introductie van de klassieke dans die je ogen op de kunstige hoogstandjes van de dansers gericht houdt. Dat moet ook wel, vanwege het wat saaie decor, en de dito belichting. Het tweede deel is totaal anders: de Bolero van Ravel is opzwepend, het decor is eenvoudig maar geweldig uitgelicht en de dansers zijn in optima forma, het spat allemaal van de bühne, met een daverend applaus tot gevolg. De derde ronde is weggelegd voor een wat vreemde maar verrassende Carmeninterpretatie. Het begin heeft wat weg van West Side Story, en ik meende zelfs te horen dat het orkest de begintonen hiervan door de noten van de Carmen heen speelde. Dit deel was op het eind misschien iets te lang, maar al met al verdient de voorstelling zeker een dikke 8.
Dat de programmering, de decors, de kleding of de verlichting heeft moeten inboeten vanwege de bezuinigingen is te begrijpen, aan de dansers is van schraalheid niets te zien, integendeel: zij schitterden als sterren. Nou ja, het viel wel op dat sommige danseressen wel errug mager waren (je kon de botten zien zitten), dus misschien krijgen ze wel minder salaris... Alle gekheid op een stokje: ga alsjeblieft deze voorstelling nog zien en zorg dat de zaal goed vol zit. (Tip: Als dat niet het geval blijkt, koop dan een goedkoop kaartje en wissel van plek.)

Ronddieven in het paleis op de Dam

Ik heb soms op mijn reizen in India en in andere Aziatische landen rondgelopen in grandioze paleizen en tempels, geheel verlaten of met een enkele levende ziel die kwam bidden of bedelen. Je voelt je dan net een inbreker die een huis binnenloopt om stiekem kostbaarheden mee te jatten. Heel ongemakkelijk dus. Je hoeft tegenwoordig niet ver meer te reizen en je ook geen dief te voelen want er is het Google Art Project, een meerdimensionaal project dat gesteund wordt door Google en waarbij je virtueel in musea kan rondsnuffelen, kunst kan bekijken, inzoomen op kunstwerken en nog veel meer. Vooral in tijden van crises iets om over na te denken als je naar het Louvre wil maar er te weinig centen hebt om de trein te pakken, ik noem maar een dwarsstraat. En ook al heb je centen, dan ben je bijna een dief van je eigen portemonnee als je naar het fysieke museum gaat terwijl je thuis met een lekker glas wijn, op je gemak dezelfde kunst kan bekijken, GRATIS.

Nu hebben ze ook het prachtige paleis op de Dam, recentelijk nog gerestaureerd, opgenomen in de collectie. Je kunt een flink aantal mooie stijlkamers bezoeken en een aantal blijft ook voor Google gesloten. Even op het Koninklijk toilet kijken is er ook niet bij. De belangrijkste kunstwerken kunnen in een diavoorstelling worden bekeken, al vond ik het wat lastig om te ontdekken hoe je binnen de website kan navigeren. Dat had beter gekund. Het resultaat is echter verbluffend: prachtige fotografische impressies, een waar walhalla voor de kunstliefhebber en architectuurminnaar.

Ga zelf maar eens door de ruimte heen via deze LINK.

Iets over het paleis:

Het koninklijk paleis werd tussen 1648 en 1665 gebouwd in de classicistische stijl als stadhuis naar ontwerp van architect Jacob van Campen. Het bouwwerk geldt als Nederlands belangrijkste historische en culturele monument van de Gouden Eeuw. Kosten noch moeite werden gespaard om te vieren dat het Nederland goed ging, en dat is nu nog heel duidelijk te zien. Het werd zelfs het grootste bouwwerk ooit van die tijd, op de kerken en kathedralen na. Het duurde 17 jaar voordat het paleis werd ingewijd. Nou ja, paleis... het was tot 1808 het stadhuis van Amsterdam. Pas nadat Napoleon er zijn intrede deed, kon het gekenmerkt worden als "Keizerlijk Paleis". Meer over de geschiedenis van het koninklijk paleis via deze LINK.

Er zijn nog meer Nederlandse kunstschatten te zien op de site van Google, zo is er ruimte gemaakt voor:

+ het museum Boymans van Beuningen in Rotterdam,
+ het Kröller-Müller museum in Otterlo,
+ het Rijksmuseum en Van Goghmuseum in Amsterdam,
en het Gemeentemuseum in Den Haag.

Als je dit allemaal ziet, dan buig je voor de majesteitelijke Google, "ZKH Google". Nou ja, relatief gezien. Toch petje af!

Amsterdams reputatie

Amerikanen denken onterecht dat cannabis uitsluitend getolereerd wordt in Amsterdam. Voor onze vrienden in de VS was Amsterdam tot voor kort zelfs het centrum waar gevaarlijke (lees: linkse) ontwikkelingen vandaan kwamen. Niet dat iemand zich daar druk om maakt. Probeer de trots van de Mokummer maar eens te breken. Lukt niet. Die is zo hard als diamant. Langzaam maar zeker dringt echter ook de Hollandse nuchterheid aangaande het gebruik van cannabis door in de VS: het zijn toch niet zulke dommeriken daar in Amsterdam, zullen ze gedacht hebben. In Oakland, een stad bij San Francisco, Californie, hebben ze nu zelfs een marihuana-universiteit, die "Oaksterdam University" genoemd wordt en gelegen is in het cultureel centrum van Oakland. Ze draaien wel door die Yankees, vind ik, maar goed. Aan deze universiteit krijgt men onderwijs in hoe je omgaat met cannabis, iets wat bij ons al met de paplepel wordt ingegoten.
Mocht je denken, dat je in Oakland zo maar de winkel binnen kunt lopen en een grammetje wiet bestellen, dan heb je het mis. Gebruik is aan strikte regels gebonden en wordt alleen op doktersadvies (als medicijn) verstrekt. Ik durf te wedden dat een hoop Amerikanen ineens enorme pijnklachten hebben gekregen toen ze van het bestaan van "Oaksterdam" hoorden, en snel naar de dokter zijn gerend voor een receptje.
Wie dat omzeilen wil, neemt een retourtje Nederland en kan terecht in praktisch elke Nederlandse stad. "Just ask for a coffeeshop".

100 jaar geleden

Vandaag ben ik nog even langs het huis geweest van mijn overgrootmoeder, die in haar leven in de Kerkstraat in Amsterdam heeft gewoond in een karakteristiek pand uit 1670 (zie foto). De enorme sleutel van dat pand is er nog, al past die niet meer op de deur van de huidige bewoners (maar goed ook).
Honderd jaar geleden zag de wereld er anders uit. Toen waren er geen auto's die de straten ontsierden en kwalijke gassen uitstootten. Dat deden de paarden wel. Overal lagen paardenvijgen op straat en het zal ongetwijfeld een partijtje gestonken hebben.
Het is leuk om te kijken hoe Londen en Amsterdam verschilden van elkaar. Londen had rond 1900 al dubbeldekkers, al waren dat paardentrams. Het viel me op dat Amsterdam al vroeg hele mooie elektrische trams had, de eerste reed in 1900 in Amsterdam, tussen Leidseplein en Haarlemmerplein. En dat terwijl Londen pas een jaar later zijn eerste elektrische tramlijn kreeg. Op het filmpje van Londen uit 1903 zag ik geen elektrische trams, alleen maar hele drukke kruispunten met paardentrams, maar in 1903 had Londen wel al 300 tramwagons, goed voor het vervoer van 800.000 mensen. Die hebben hun achterstand dus rap ingehaald. Typisch dat het zo lang geduurd heeft voordat het paard voorgoed werd afgeschreven als vervoermiddel. Ik mijn tijd waren de paarden net naar de stal of het slachthuis gebracht. Ik heb alleen nog paarden gekend van de schillenboer; die schillenboeren met hun paarden waren er nog net in de jaren 60. De melkboer en de bakker waren allang overgestapt op gemotoriseerd vervoer.

Ik raad je beslist aan de onderstaande clips te bekijken. Ze zijn gierend interessant.
Let bij beide filmpjes eens op hoe mensen fietsen en lopen. Het gaat er nogal onbeholpen en houterig aan toe zo nu en dan. Hoe kan dat? Zijn wij ons anders gaan bewegen of ligt dat aan de verouderde filmtechniek? Hoe meer je kijkt, hoe meer je ziet. Het zijn leuke tijdsbeelden vind ik.

Plastisch fantastisch

[De Kolk toen (1927) en nu (een schoonheidsvlek of een puist?)]

Amsterdam heeft in 100 jaar een metamorfose doorgemaakt, ook al is gelukkig nog een hoop bebouwing aan de sloophamer ontkomen. Wat daarbij opvalt, is dat de zeilscheepjes en het water van de grachten plaats hebben gemaakt voor ugly asfalt, tramrails, bestrating en blik, en – dat moet ook gezegd worden – veel bomen.
In New York pakken ze het rigoureuzer aan: daar worden gebouwen die niet meer voldoen aan de laatste modesnufjes, na enkele jaren al met de grond gelijk gemaakt, of ze nu architectonische hoogstandjes zijn of niet. Ervoor in de plaats worden dan nog modernere kolossen neergezet. Toch is de skyline van Amsterdam in die 100 jaar ingrijpender gewijzigd dan die van New York. Dat komt omdat Amsterdam een historisch hart heeft, waar Amsterdammers (en ook bijna alle niet-Amsterdammers) veel van houden. Dat hart blijft hetzelfde, ondanks hoogbouw in de periferie. Waarschijnlijk hebben we dat gevoel voor sfeer en historie nodig om ons thuis te voelen. Wij houden nou eenmaal van laag en overzichtelijk, van charme en leefbaarheid. En we zijn zeker niet dol op efficiency, eenvormigheid en zakelijkheid in een stad met een kloppend oud hart.



[South Ferry, toen (1960) en nu]

In Hilversum, waar ik woon, moeten we nog leren wennen aan de vooruitgang. Hier wordt er door felle tegenstanders een loopgravenoorlog uitgevochten over 5 flatjes van hooguit 45 meter hoog voor de entree van het treinstation. Er leven namelijk mensen die liever in een plaggenhutje wonen dan in een luxe stenen nieuwbouwflat met uitzicht op de wriemelende massa schaapjes en heikneutertjes. Toch vrees ik dat de toekomst ons inhaalt en dat de skyline van de mediastad voortaan bepaald gaat worden door vijf statige stadstorens.
Hier moet men erg wennen aan een uiterlijke identiteitsverandering, zoals iemand die opziet tegen een ingreep van de plastisch chirurg en bang is om straks in de spiegel te moeten kijken. Hilversum gaat er moderner, jonger uitzien. Echt, Hilvercity wordt straks een pretty, sexy city. Geen botox, geen siliconen, maar beton, staal en glas. Nu nog de schreeuwende, protesterende patiënt onder narcose brengen.

Strenge regels en de burger baalt

Ik hoor het vaker: de burger baalt van bestuurlijke eigenwijsheid. In Amsterdam is het college bezig haar stoepje schoon te vegen; misschien staat ons dat ook nog te wachten hier in Hilvercity. Je mag niet meer met een glas buiten staan, geen terrasverwarming en reclame, en nog meer van die lachwekkende onzin. Lees hier het manifest. Gelukkig laten de Mokumers niet zo gauw over zich heen lopen. Motje voorstelle dat je niet eens meer je glasie uilesijk op de keie ken suipe, wat un kleresooi! Kapsonesgaste!